Jak co roku Urząd Transportu Kolejowego, na podstawie danych od przewoźników i zarządców infrastruktury, przygotował ocenę stanu bezpieczeństwa ruchu kolejowego w Polsce. Ocena ta jest częścią corocznego raportu o stanie bezpieczeństwa, w którym opublikowane będą m.in. wnioski wynikającej z nadzoru nad zarządcami i przewoźnikami.

Jak wynika z informacji zawartych w „Ocenie” ogólna liczba wypadków i poważnych wypadków kolejowych w Polsce spadła w ubiegłym roku do 831, czyli o 2 proc. w porównaniu do 2009 r. Wzrosła niestety liczba wypadków na przejazdach kolejowych, a także zdarzeń kwalifikowanych do kategorii „wykolejenia” oraz do kategorii „inne”. Znacznie zmniejszyła się natomiast liczba wypadków z udziałem osób, spowodowanych przez pojazd kolejowy będący w ruchu (357 wobec 430 rok wcześniej).

Na liniach należących do największego zarządcy, czyli PKP PLK S.A. zdarzyło się 95 proc. wszystkich wypadków. Jednak najwyższy odsetek poważnych wypadków w porównaniu do ogólnej liczby zdarzeń miał miejsce na Linii Hutniczej Szerokotorowej, gdzie co trzeci wypadek był kwalifikowano jako poważny.

Na przejazdach i przejściach kolejowych w 2010 roku odnotowano 297 wypadków, tj. o 15 proc. więcej w porównaniu do 2009 r. Liczba osób zabitych w wypadkach zaistniałych na przejazdach kolejowych spadła z 73 do 55 osób w 2010 r., natomiast o 20 osób (do 56) zmniejszyła się liczba osób ciężko rannych.  W Polsce nadal występuje ponad 8,3 tysiąca przejazdów kategorii D, czyli oznakowanych jedynie znakami STOP oraz krzyżem św. Andrzeja. Na szczęście w ostatnich dwóch latach liczba takich przejazdów zmniejszała się o ponad 40 rocznie. Na szlakach zarządzanych przez PKP PLK S.A. w roku 2010 o 12 zmniejszyła się liczba przejazdów z rogatkami zamykającymi całą szerokość jezdni(kat. A). Jednocześnie liczba przejazdów strzeżonych półrogatkami i urządzeniami samoczynnej sygnalizacji przejazdowej (SSP), (kat. B) wzrosła o 19 sztuk).

Według danych na koniec grudnia 2010 r. infrastruktura kolejowa zarządzana przez PKP PLK S.A. w 36 proc. znajdowała się w stanie technicznym dobrym, w 35 proc. w dostatecznym, 24 proc. w niezadowalającym natomiast w złym stanie technicznym 5 proc. Najczęściej występujące nieprawidłowości to: zużycie eksploatacyjne poszczególnych elementów nawierzchni i przekroczenie dopuszczalnego czasu eksploatacji elementów nawierzchni. Według PKP PLK S.A. niezbędna jest obecnie wymiana 1540 kilometrów torów oraz 2420 sztuk rozjazdów.  Ze względu na ograniczone środki w 2010 r. w stosunku do potrzeb naprawczych wymieniono niespełna 32 proc. torów (500 km) oraz 13 proc rozjazdów. W wyniku wykonanych napraw podwyższono maksymalną prędkość rozkładową na torach o łącznej długości 376,3 km. W związku z nie zrealizowaniem potrzeb naprawczych obniżono maksymalną prędkość rozkładową dla prawie 1932,5 km innych linii. Efektem końcowym jest ogólne zmniejszenie prędkości jazdy pociągów na sieci kolejowej w Polsce.

W znacznie lepszym stanie niż nawierzchnia kolejowa znajdują się urządzenia sterowania ruchem kolejowym i telekomunikacji kolejowej. Za niezadowalający uznano stan zaledwie 6,9 proc. urządzeń stacyjnych, 0,8 proc. samoczynnych blokad liniowych oraz 3,9 proc. urządzeń na przejazdach kolejowych. Poważniejsze problemy stwierdzono w urządzeniach automatyki rozrządu. W stanie dobrym jest 35 proc z nich, w dostatecznym prawie 43 proc, zaś w niezadowalającym 21,7 proc.

Proporcjonalnie najlepiej prezentuje się telekomunikacjakolejowa. Ponad 97 proc. urządzeń łączności dyspozytorskiej jest wstanie dobrym lub dostatecznym. W przypadku sygnalizacji alarmowej ten odsetek wzrasta do 99, 7 proc. Najwyższy, wynoszący 7, 4 proc. wskaźnik urządzeń w stanie niezadowalającym dotyczył urządzeń do informowania podróżnych.  

Jednym z czynników obniżających poziom bezpieczeństwa kolejowego są kradzieże i dewastacja urządzeń. W stosunku do roku 2009 nastąpił spadek o 2 proc. liczby przypadków kradzieży i dewastacji, przy czym wzrosły koszty poniesionych strat z tytułu skradzionych elementów i urządzeń sterowania ruchem kolejowym o 52 proc. i z tytułu zdewastowanych elementów o 5 proc. 

Rok 2010 był kolejnym, w którym nie nastąpiła poprawa stanu technicznego pojazdów kolejowych w porównaniu do roku poprzedniego. Dotyczy to zarówno pojazdów kolejowych służących do obsługi ruchu pasażerskiego jak i ruchu towarowego. Władze spółek, z reguły w trudnej sytuacji ekonomicznej, bardziej były zainteresowane poszukiwaniem oszczędności niż środków na inwestycje w postaci zakupów nowych lub modernizacji posiadanych pojazdów.

Mimo wzrostu wielkości przewozów koleją towarów niebezpiecznych o około 10 proc. w 2010 roku, ilość wypadków i awarii z udziałem towarów niebezpiecznych wykazuje od szeregu lat ogólną tendencję malejącą. W 2010 r. odnotowano: 1 poważny wypadek, 3 wypadki (w tym 1 śmiertelny) i 21 incydentów z udziałem towarów niebezpiecznych. Oceniając poziom bezpieczeństwa przewozu koleją towarów niebezpiecznych można stwierdzić, że przewozy koleją towarów niebezpiecznych są wykonywane w sposób bezpieczny.

Ogólnie stan bezpieczeństwa w transporcie kolejowym należy ocenić jako zadowalający i stabilny na poziomie zbliżonym do lat ubiegłych.