Spójność – w ogólnym ujęciu oznacza właściwość ciał fizycznych, struktury, systemu lub innego identyfikowalnego tworu materialnego oraz niematerialnego, polegającą na zdolności do zachowania w określonych warunkach zewnętrznych pierwotnie nadanego kształtu lub ciągłości i/lub innych właściwości, przy założeniu, że nie są celowo zaburzone wewnętrzne warunki integralności.

 

Ogromna złożoność systemu kolejowego wraz z rozległą problematyką eksploatacji i utrzymania tego systemu sprawia, że w odniesieniu do niektórych szczegółowych zagadnień korzystne jest wykorzystanie definicji spójności stosowanej w odniesieniu do systemów informatycznych. W szczególności będzie to właściwe w przypadku urządzeń i systemów sterowania ruchem kolejowym.

 

Zapewnienie spójności systemu kolejowego – (podobnie jak w przypadku innych złożonych systemów techniczno – organizacyjnych) wymaga dbałości o jakość i stabilność warunków zewnętrznych w jakich system ten egzystuje, jak i dbałości o stałość i doskonalenie wewnętrznych warunków integralności. W tym zakresie zadania muszą być właściwie podzielone pomiędzy strony zainteresowane (w wymiarze gospodarczo - ekonomicznym, społecznym oraz administracyjnym) zarówno tworzeniem, jak też funkcjonowaniem i utrzymywaniem systemu.

 

Kluczowy czynnik determinujący podział ról i zadań w ujęciu instytucjonalnym stanowi aspekt bezpieczeństwa oraz zobowiązania wynikające z członkostwa w Unii Europejskiej i innych umów i porozumień międzynarodowych, których polska jest stroną. Wraz z podstawowymi uwarunkowaniami zewnętrznymi, takimi jak zasady konkurencji, swobodny przepływ towarów, ochrona środowiska i zdrowia - przesądza o tym, że konieczne jest ustanowienie określonej, zinstytucjonalizowanej państwowej struktur(y) administracyjnej, działającej na rzecz zapewnienia spójności systemu kolejowego, odpowiedzialnej równocześnie w tym zakresie za współpracę międzynarodową.

 

Należy podkreślić, że członkostwo w Unii Europejskiej poszerzyło grupę stron zainteresowanych funkcjonowaniem krajowego systemu kolejowego, wprowadzając jednocześnie złożony pakiet regulacji koniecznych do implementacji prawnej i instytucjonalnej z zachowaniem ustalonych harmonogramów, zakresów przedmiotowych i zasięgu geograficznego. Kluczowe znaczenie mają tu dyrektywy:

• 91/440/EWG dotycząca rozwoju kolei wspólnotowych
• 96/48/WE i 2001/16/WE dotyczące interoperacyjności systemu kolei dużych prędkości i kolei konwencjonalnej oraz
• Decyzja 1692/96/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wspólnotowych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej.

Formalnie, w tym aspekcie status strony zainteresowanej posiada Unia Europejska w praktyce reprezentowana przez Komisję Europejską oraz Europejską Agencję Kolejową (ERA) powołaną rozporządzeniem Parlamentu i Rady nr 831 z 2004r. Tym samym krajowy system kolejowy stał się integralną częścią wspólnotowego systemu kolejowego, którego cele, warunki egzystencji oraz rozwój podporządkowane zostają w ustalonym zakresie warunkom i zasadom uznanym za wspólne, zgodnie z regułami określonymi w Traktatach – WE i Akcesyjnym.

Oznacza to, że zarówno uwarunkowania zewnętrzne dotyczące egzystencji krajowego systemu kolejowego, jak i warunki wewnętrznej integralności tego systemu, podlegają modyfikacjom powodowanym rozwojem technicznym i organizacyjnym, rozwojem rynku transportowego oraz czynnikami politycznymi (w sensie gospodarczym).

W tym kontekście, Interoperacyjność stanowiąca przedmiot regulacji wspólnotowych (patrz dyrektywy 96/48/WE i 2001/16/WE), w ogólnym ujęciu może być rozumiana jako podstawa spójności systemu wspólnotowego, a w odniesieniu do systemu krajowego, stanowi podstawę spójności w takim zakresie, w jakim przedmiotowe regulacje wspólnotowe mają w danym czasie zastosowanie do systemu kolejowego danego państwa członkowskiego. W sposób szczególny i bezpośredni odnosi się to do tej części sieci krajowej, która zaliczona została do transeuropejskiego systemu kolei dużych prędkości i transeuropejskiego systemu kolei konwencjonalnej. –rozwiązania krajowe mające zastosowanie do części systemu do której nie mają zastosowania rozwiązania wspólnotowe.Rozwiązania prawnePodstawowy pakiet aktów normatywnych dotyczących zapewnienia spójności systemu kolejowego to:

• Ustawa z dnia 28 marca 3003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. nr 16 , poz. 94 z 2007 r. z późn. zm.),
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 2003 r. o zmianie ustawy o systemie oceny zgodności (Dz. U. nr 249, poz. 1834 z 2007 r. z późn. zm.).

W szerszym ujęciu mają tu również zastosowanie inne regulacje, które w sposób bezpośredni odnoszą się do warunków decydujących o wewnętrznej integralności systemu kolejowego. W szczególności dotyczy to prawa budowlanego, ustawy o wyrobach budowlanych stosowanych w odniesieniu do budowli kolejowych oraz przepisów dotyczących transportu kolejowego towarów niebezpiecznych.Istotne znaczenie mają również wymagania zawarte w przepisach, umowach i porozumieniach międzynarodowych - innych niż wynikające z członkostwa w UE, w szczególności:

• Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami COTIF
• Przepisach o wzajemnym użytkowaniu wagonów towarowych w komunikacji międzynarodowej – RIV
• Regulaminie międzynarodowego przewozu koleją towarów niebezpiecznych RID
• Przepisach o wzajemnym użytkowaniu wagonów osobowych i bagażowych w ruchu międzynarodowym.

Rozwiązania instytucjonalneZgodnie z podziałem kompetencji pomiędzy organami administracji centralnej, transport kolejowy wchodzi w skład działu administracji, którym kieruje minister właściwy do spraw transportu – aktualnie Minister Infrastruktury. Istotną część zadań określonych w ustawie wykonuje on za pomocą Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, jako centralnego urzędu administracji rządowej.W realizacji przypisanych zadań Prezes UTK współpracuje na zasadach określonych przepisami z:

• Jednostkami upoważnionymi do badań,
• Zarządcami infrastruktury,
• Przewoźnikami kolejowymi,

 

 

 

 

 

---

Sposoby i środki zapewnienia spójności systemu kolejowego