Od dnia 3 grudnia 2009 roku w Unii Europejskiej weszły w życie przepisy Rozporządzenia (WE) Nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczące praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz.Urz.UE L 315 z 03.12.2007). Przepisy te dotyczą:

1. informacji dostarczanych przez przedsiębiorstwa kolejowe, zawierania umów przewozu, wystawiania biletów i wdrażania komputerowego systemu informacji i rezerwacji w transporcie kolejowym;
2. odpowiedzialności przedsiębiorstw kolejowych i ich obowiązku ubezpieczenia od odpowiedzialności wobec pasażerów oraz za ich bagaż;
3. obowiązków przedsiębiorstw kolejowych wobec pasażerów w przypadku opóźnień;
4. ochrony i pomocy zapewnianej osobom niepełnosprawnym oraz osobom o ograniczonej sprawności ruchowej podróżującym koleją;
5. określenia i monitorowania norm jakości obsługi w odniesieniu do połączeń, kontroli zagrożeń bezpieczeństwa osobistego pasażerów oraz rozpatrywania skarg; 
6. ogólnych zasad dotyczących egzekwowania przepisów.

Obowiązująca od dna 31 grudnia 2009 roku Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym (Dz.U. Nr 214 poz. 1658) wprowadziła wyłączenia stosowania niektórych przepisów wym. Rozporządzenia 1371 (między innymi dotyczących odszkodowań za opóźnienie pociągu) w odniesieniu do połączeń regionalnych. Do dnia 30 czerwca 2011 r. wyłączone przepisy nie obowiązują także we wszystkich połączeniach krajowych i międzynarodowych ze stacjami położonymi poza granicami UE.

Zgodnie z ww. ustawą Prezes Urzędu Transportu Kolejowego jest centralnym organem administracji rządowej, właściwym w sprawach nadzoru nad przestrzeganiem praw pasażerów w transporcie kolejowym (art. 10 ust. 1 pkt 5 ustawy z 25.06.2003 r. – Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.)