Bezpieczeństwo ruchu kolejowego zależy od szeregu czynników. W szczególności mają na to wpływ: stan techniczny infrastruktury kolejowej, taboru, organizacja ruchu i przewozów kolejowych, kwalifikacje zawodowe i należyte wykonywanie obowiązków przez pracowników.

Realizacja w zakresie nadzoru nad bezpieczeństwem w transporcie kolejowym należy podstawowo do Departamentu Nadzoru Eksploatacyjnego i Bezpieczeństwa Ruchu.

 

Do najważniejszych zadań Urzędu w tym zakresie należy zaliczyć:

• kontrole przestrzegania zasad eksploatacji i utrzymania linii kolejowych i pojazdów kolejowych w tym:
  • warunków technicznych jakim powinny odpowiadać linie kolejowe i bocznice kolejowe wraz z urządzeniami służącymi do prowadzenia ruchu oraz ich utrzymanie,
  • warunków prowadzenia ruchu na liniach  i bocznicach kolejowych,
  • warunków technicznych eksploatacji pojazdów kolejowych,
• prowadzenie krajowego rejestru pojazdów kolejowych,
• wydawanie autoryzacji, certyfikatów i świadectw bezpieczeństwa oraz kontrola w tej dziedzinie,
• prowadzenie spraw związanych z zatwierdzaniem dokumentacji systemu utrzymania pojazdów kolejowych opracowanych przez ich posiadaczy,
• prowadzenie spraw związanych z zatwierdzaniem przepisów wewnętrznych przedkładanych przez przewoźników, zarządców infrastruktury oraz użytkowników bocznic,
• prowadzenie spraw związanych z nadzorem nad przewozami towarów niebezpiecznych koleją,
• sprawowanie nadzoru nad uzyskiwaniem wymaganych kwalifikacji i wykonywaniem obowiązków przez pracowników bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu na liniach kolejowych oraz pracowników prowadzących pojazdy kolejowe,
• podejmowanie działań na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa w transporcie kolejowym,
• akceptacja i monitorowanie systemów zarządzania bezpieczeństwem przez zarządców i przewoźników kolejowych oraz wdrażanie i rozszerzanie zakresu regulacji bezpieczeństwa,
• nadzorowanie realizacji zaleceń powypadkowych przekazywanych przez Państwową Komisję Badania Wypadków Kolejowych,
• sporządzanie oceny bezpieczeństwa w transporcie kolejowym oraz rocznych raportów w sprawie bezpieczeństwa na kolei,
• koordynowanie, nadzorowanie oraz współuczestnictwo w realizacji spraw z zakresu wydawania, przedłużania ważności, zawieszania, cofania licencji maszynisty oraz aktualizacji danych zawartych w licencji i wydawania jej wtórników,
• bezpośredni nadzór i koordynacja działań w zakresie prowadzenia rejestru licencji maszynistwów, listy podmiotów uprawnionych do prowadzenia badań lekarskich i orzekania, w celu sprawdzenia wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, niezbędnych do uzyskania licencji oraz świadectwa maszynisty, a także zachowania świadectwa maszynisty.